تیغه بینی یا اصطلاحاً سپتوم ، بخشی از ساختار بینی است که از جنس استخوان و غضروف بوده و حفره بینی را به دو بخش تقسیم می نماید. حال آن که انحراف بینی ، نوعی عارضه تلقی می شود که منجر به منحرف شدن تیغه بینی یا سپتوم از موقعیت اصلی خود می گردد. این عارضه مشکل ساز را می توان با انجام جراحی بینی برطرف نمود. انحراف تیغه بینی ، موجب بروز اختلال در تنفس خواهد شد؛ لذا به طور میانگین می توان گفت اغلب افرادی که با مشکلات تنفسی روبرو هستند دارای انحراف تیغه بینی می باشند که باید تحت درمان قرار گیرند. 

علت زمینه ساز ایجاد انحراف بینی

انحراف در بینی در بسیاری از افراد از بدو تولد وجود دارد و به دلیل ناهنجاری‌ های مادرزادی یا رشد نا متقارن ساختارهای بینی و صورت ایجاد می‌ شود. در این حالت ، تیغه بینی از همان ابتدا در جای صحیح خود قرار نگرفته و به مرور زمان با رشد فرد ، این انحراف بیشتر آشکار می‌ شود. این نوع انحراف معمولاً بدون سابقه ضربه رخ می‌ دهد و گاهی فرد تا قبل از بروز مشکلات تنفسی یا سینوسی متوجه وجود آن نمی‌ شود.

دومین علت مهم انحراف بینی ، بروز انحراف تیغه بینی در طول رشد به‌ دنبال ضربه است. آسیب‌ هایی مانند برخورد شدید در کودکی ، ضربه‌ های ورزشی که عمل بینی شکسته را اجتناب ناپذیر می کند ، تصادفات یا حتی ضربه‌ های خفیفی که نادیده گرفته می‌ شوند ، می‌ توانند تیغه بینی را از محور طبیعی خود خارج کنند. در این شرایط ، انحراف معمولاً با علائمی مثل گرفتگی بینی ، خرخر شبانه ، مشکلات تنفسی یا سردردهای مکرر همراه است و در صورت شدید بودن ، نیاز به ارزیابی تخصصی و درمان دارد.

برای دریافت مشاوره تخصصی از دکتر مجتبی ملکی، فرم زیر را تکمیل نمایید.

نحوه تشخیص انحراف بینی

در صورتی که انحراف بینی در قسمت جلویی وجود داشته باشد به راحتی و با یک معاینه ساده قابل تشخیص می باشد ، جراح بینی از طریق حفره های بینی ، محل قرار گیری تیغه بینی و اندازه هر کدام از حفره ها را مورد بررسی قرار می دهد و بعد از آن سوالاتی را در رابطه با نحوه خواب، مشکلاتی که در تنفس فرد وجود دارد، خر و پف در زمان استراحت و اختلالات سینوسی مطرح می کند که نسبت به وجود این عارضه اطمینان حاصل کند. اما در صورتی که در قسمت پشتی بینی انحراف وجود داشته باشد برای تشخیص مشکل برای شما انجام سی تی اسکن را تجویز می نماید.

فیلم جراحی انحراف بینی و بینی گوشتی توسط دکتر مجتبی ملکی

علائم انحراف بینی

از بارزترین نشانه ها و علائم انحراف در بینی ، می توان به انسداد بینی و به تبع آن دشواری در تنفس اشاره نمود که غالبا به صورت یکطرفه اتفاق افتاده و در واقع در یک طرف بینی نسبت به طرف دیگر شدت بیشتری دارد. علائم رایج این مشکل عبارتند از :

• عفونت مکرر سینوس ها
• خونریزی مداوم از بینی
• درد در ناحیه صورت
• سردرد
• آبریزش بینی
• خرخر کردن در هنگام خواب

لازم به ذکر است که در موارد حاد انحراف تیغه بینی ، ممکن است فرد دچار اختلالی موسوم به آپنه خواب که طی آن تنفس در هنگام خواب به طور ناگهانی قطع می شود ، گردد.

عوارض انحراف بینی

چنانچه انحراف بینی درمان و جراحی نشود می تواند عوارض شدید و جدی را برای فرد به وجود آورد، از جمله این عوارض می توان به بروز مشکلات تنفسی، مسدود شدن مجرای تنفسی، آپنه خواب، سرماخوردگی مکرر و سینوزیت های مزمن اشاره نمود.

سن مناسب برای انجام جراحی انحراف بینی

همانطور که گفته شد ممکن است این عارضه یا به صورت ژنتیکی و مادرزادی یا بر اثر ایجاد ضربه و فشار برای فرد به وجود بیاید. در صورتی که این مشکل به صورت مادرزادی وجود داشته باشد، بهترین زمان برای درمان پایان سن بلوغ و بعد از تکمیل شدن فرایند رشد است. چرا که تا پایان این سن بدن و تمامی اعضا صورت در حال رشد هستند و در صورتی که جراحی انجام شود ممکن است باعث کاهش زیبایی چهره فرد شود. از همین رو توصیه می شود خانم ها تا سن 16 سالگی و آقایان تا سن 18 سالگی صبر نمایند. حال اگر این مشکل در افراد بزرگسال بر اثر ایجاد ضربه و فشار به وجود آمده باشد و وسعت آن بسیار شدید باشد به گونه ای که باعث به وجود آمدن اختلال در تنفس شود حتما باید تحت جراحی انحراف دماغ قرار بگیرد.

درمان انحراف بینی

• درمان انحراف بدون جراحی

برخی از افراد به دلیل ترس و واهمه ای که از جراحی و تیغ عمل جراحی دارند از انجام جراحی انحراف تیغه بینی منصرف می شوند. باید به این افراد گفت که انجام سایر روش های درمانی برای برطرف کردن این مشکل به طور دائم و همیشگی نیست و بعد از گذشت مدت زمان کوتاهی ممکن است اثر آن از بین برود. به همین خاطر بیشتر پزشکان انجام جراحی را برای درمان این عارضه توصیه می کنند. اما با این وجود می توانیم بگویم یکی از روش های درمان آن رینوپلاستی تزریقی می باشد. در صورتی که پزشک تشخیص دهد که انحراف تیغه بینی بدون انجام جراحی قابل درمان و رفع می باشد می توان از آن استفاده نمود. در این تکنیک پزشک از تزریق ژل یا چربی برای پر کردن اطراف تیغه دماغ استفاده خواهد کرد. البته لازم به ذکر است که بیشتر پزشکان این روش را برای کسانی که انحراف بینی شان بسیار شدید نیست توصیه می کنند.

ماساژ دادن بینی برای درمان انحراف بینیدر این روش فرد می‌ تواند با انجام ماساژهای مخصوص بر روی صورت و بینی ، نسبت به اصلاح فرم بینی اقدام نماید. این روش بیشتر برای کودکان مناسب است؛ زیرا غضروف و استخوان بینی آن‌ها هنوز نرم ، منعطف و قابل فرم‌ پذیری هستند. البته باید توجه داشت که این تکنیک نیازمند صبر و حوصله بسیار زیادی است و با وجود انعطاف‌ پذیر بودن غضروف ، شکل‌ دهی به آن زمان‌ بر خواهد بود.
همچنین در بسیاری از موارد نتیجه ایده‌ آل حاصل نمی‌ شود و حتی ممکن است فرد پس از مدت طولانی به نتیجه مطلوب نرسد. به همین دلیل توصیه می‌ شود قبل از شروع هر روش یا درمانی ، حتماً با پزشک خود درباره بهترین راهکار برای اصلاح انحراف بینی مشورت کنید.

• جراحی 

در برخی موارد علائم آن با استفاده از دارودرمانی ، مرتفع می گردد ؛ اما در مواردی که با استفاده از دارو نتوان به نتایج مطلوب دست یافت ، جراحی انحراف تیغه بینی یا به عبارتی سپتوپلاستی درخواست می شود. در حقیقت ، می توان استفاده از جراحی  را به عنوان قطعی ترین راه درمان انحراف نام برد که طی آن با برداشتن استخوان یا غضروف اضافه که موجب انحراف شده است ؛ موقعیت سپتوم بینی ، اصلاح شده و بدین ترتیب انسداد بینی درمان یافته و تنفس نیز بهبود می یابد. لازم به ذکر است که این نوع جراحی ، معمولا تحت بی حسی موضعی و به صورت سرپایی انجام می شود و بسته به وسعت عمل می تواند بین 60 الی 90 دقیقه به طول انجامد.

مراحل جراحی انحراف بینی

در طول جراحی کج شدن بینی ، جراح از طریق بینی یا سوراخ‌ های بینی به تیغه بینی دسترسی پیدا می ‌کند. سپس ، با استفاده از ابزارهای جراحی ، استخوان و غضروف اضافی را که باعث انحراف تیغه بینی شده است ، جدا می ‌کند. در برخی موارد ، جراح ممکن است از پیوند غضروف یا استخوان برای صاف کردن و تقویت تیغه بینی استفاده کند. اما اگر به طور کلی بخواهیم فرایند جراحی انحراف بینی را توضیح دهیم ، می توان به صورت زیر شرح داد :

1. بیهوشی : قبل از شروع عمل انحراف بینی ، به شما داروی بی‌ حسی موضعی یا بیهوشی عمومی داده می‌ شود تا ناحیه بینی بی ‌حس شود و در طول عمل هوشیار نباشید.
2. ایجاد برش : جراح برشی را در داخل بینی ، معمولاً در ناحیه ‌ای که تیغه بینی به سقف بینی می ‌چسبد ، ایجاد می‌ کند.
3. برداشتن بافت : جراح از ابزارهای جراحی مخصوص برای برداشتن استخوان و غضروف اضافی که باعث انحراف تیغه بینی شده است ، استفاده می ‌کند.
4. صاف کردن تیغه بینی : جراح ، تیغه بینی را صاف و در موقعیت صحیح خود قرار می ‌دهد.
5. بخیه زدن : بعد از اتمام کار بر روی تیغه بینی ، جراح برش را با بخیه یا می ‌بندد.

بین انحراف بینی و سردرد چه رابطه‌ ای وجود دارد؟

انحراف بینی و سردرد ممکن است به دلایل مختلف در ارتباط باشند. در برخی از موارد ، انحراف سپتوم می‌ تواند منجر به مشکلات تنفسی و فشار در سینوس‌ ها شود که ممکن است باعث سردرد شود. در زیر به برخی از ارتباطات ممکن بین انحراف بینی و سردرد اشاره می ‌شود:

• تنگی مجرای هوا

اگر منحرف بودن بینی باعث تنگی مجرای هوا در یک یا دو طرف بینی شود، ممکن است تنفس مشکل ‌زا شود. همانطور که پیش تر نیز اشاره شد این مشکل می ‌تواند فشار در سینوس ‌ها ایجاد کند و سردرد را ایجاد کند.

• التهاب سینوس

این عارضه می ‌تواند منجر به التهاب سینوس ‌ها (سینوزیت) شود. سینوس ‌ها عبارتند از فضا های پوچ در استخوان های صورت و جمجمه که به یک دیگر اتصال دارند. التهاب در این مناطق می ‌تواند باعث سردرد ، آبریزش بینی و مشکلات این چنینی شود.

• تنش عضلات و درد گردن

انحراف بینی ممکن است باعث تنش در عضلات گردن و ناحیه صورت شود. این تنش می‌ تواند به شکل سردرد انجام پذیرد.

• تحریک اعصاب

همچنین این مشکل بسیار شایع و آزار دهنده ممکن است باعث فشار یا تحریک اعصاب در ناحیه بینی و سر شود که می ‌تواند به سردرد های شدید و ناخوشایند منجر شود.

• توزیع نامتوازن فشار

از سویی دیگرمی ‌تواند باعث توزیع نامتوازن فشار بین دو ناحیه بینی شود ، که این ناهماهنگی فشار ممکن است دلیل دیگری برای ایجاد سردرد باشد.

در هر صورت ، این ارتباطات ممکن است بستگی به شدت انحراف سپتوم ، علت انحراف و شرایط فردی ، هر فرد داشته باشد. اگر به انحراف بینی و سر درد دچار هستید و این موضوع شما را آزار می دهد ، مشورت با یک پزشک یا متخصص می ‌تواند کننده باشد. پزشک می‌ تواند تشخیص دقیق تری برای علت مشکل شما داشته باشد و برنامه درمانی مناسب را تعیین کند.